Portal Funduszy Europejskich
Korzystamy z plików cookies, by ułatwić użytkownikom poruszanie się po serwisie. Ciasteczka pozwalają nam także tworzyć anonimowe statystyki serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie i zapisanie w pamięci urządzenia. Możesz zmienić ustawienia przeglądarki, żeby wyłączyć zapisywanie ciasteczek.
Podkomitet ds. transformacji regionów górniczych – Rada ds. Sprawiedliwej Transformacji powołany został Decyzją nr 2 Przewodniczącego Komitetu ds. Umowy Partnerstwa z dn. 19 kwietnia 2023 r. Powołanie Podkomitetu zostało zapowiedziane w Umowie Partnerstwa na lata 2021-2027 jako element systemu koordynacji procesu sprawiedliwej transformacji na poziomie ogólnokrajowym.
Podkomitet stanowi przestrzeń dialogu kluczowych interesariuszy procesu sprawiedliwej transformacji – przedstawicieli samorządów wojewódzkich, lokalnych, organizacji pozarządowych, związków zawodowych i organizacji pracodawców, kluczowych resortów i agencji rządowych, a także Komisji Europejskiej.
Do zadań Podkomitetu należy:
Wersje polskie:
Wersje angielskie:
Wersje polskie:
Wersje angielskie:
13 listopada 2025 roku odbyło się III posiedzenie Rady ds. Sprawiedliwej Transformacji. Uczestników spotkania powitał Wiceminister Jacek Karnowski, a po wprowadzeniu głos został udzielony przedstawicielom poszczególnych regionów, którzy omawiali stan wdrażania FST. Dotychczas zawartych zostało łącznie ponad 2 000 umów na łączną kwotę dofinansowania UE w wysokości ok. 9,7 mld zł, co stanowi blisko 60 procent łącznej alokacji FST dla Polski. Istotnym wyzwaniem pozostaje certyfikacja wydatków. Wnioski o płatność dotyczą kwoty 1,2 mld zł tj. 8 procent krajowej alokacji. O potrzebie sprawnego wydatkowania środków przypomniała również przedstawicielka Komisji Europejskiej (KE), Marta Wnuk-Cousin.
"Pieniądze z FST pomagają rozwijać nowe firmy i sektory gospodarki, odnawiać tereny poprzemysłowe i pogórnicze, szkolić pracowników i pomagać im znaleźć nową pracę, a także rozwijać tereny zielone" – powiedział wiceminister Jacek Karnowski podczas wprowadzenia do dyskusji.
W kolejnej części spotkania, Dionizy Smoleń (Partner w PwC Polska) omówił główne wnioski z badania ewaluacyjnego FST, jakie zostało wykonane na zlecenie MFiPR. Badanie wykazało, że FST jest pozytywnie oceniany przez interesariuszy sprawiedliwej transformacji, a główna rekomendacja dotyczyła potrzeby przedłużenia wsparcia dla regionów w procesie sprawiedliwej transformacji również po 2027 roku. Wśród innych rekomendacji znalazł się m.in. postulat poprawy koordynacji działań na poziomie rządowym, np. poprzez powołanie rządowego pełnomocnika ds. sprawiedliwej transformacji czy też objęcie wsparciem również innych regionów górniczych. Postulat ten wybrzmiał dodatkowo w dyskusji za sprawą głosu przedstawicieli obszaru Zagłębia Turoszowskiego. Wnioski wskazywały również na zasadność wyodrębnienia części alokacji na rzecz poziomu krajowego, co poprawiłoby koordynację działań oraz dało możliwość realizacji projektów ponadregionalnych.
O przyszłości polityki spójności po 2027 roku, w tym kontynuacji wsparcia dla procesu sprawiedliwej transformacji w świetle pierwszych propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej Wieloletnich Ram Finansowych 2028-2034 opowiedział natomiast Piotr Żuber, radca generalny w Departamencie Strategii MFiPR. O ile na obecną chwilę nie przewiduje się kontynuacji FST po 2027 roku, o tyle państwa członkowskie będą miały swobodę w decydowaniu o przeznaczeniu swojej alokacji – a więc w dużej mierze to od decyzji rządu będzie zależało przeznaczenie środków na kontynuację działań w zakresie sprawiedliwej transformacji. Istotną zmianą będzie natomiast powiązanie funduszy z konkretnymi celami oraz reformami (na wzór KPO), co może okazać się wyzwaniem w kontekście planowanej decentralizacji w zarządzaniu środkami UE.
Jako następne, omówione zostały rezultaty projektu „Wsparcie we wdrażaniu sprawiedliwej transformacji w Polsce”, który na zlecenie KE oraz MFiPR realizowało konsorcjum pod przewodnictwem firmy Ecorys. Przedstawiciele konsorcjum, Agnieszka Makulec oraz Aleksander Szpor omówili cztery zrealizowane case studies w województwach dolnośląskim (dot. zaangażowania interesariuszy w obszarze Turowa), łódzkim (dot. większego zaangażowania w proces sprawiedliwej transformacji kobiet oraz młodzieży), małopolskim (dot. spółdzielni oraz klastrów energetycznych) oraz śląskim (dot. zagospodarowania terenów pokopalnianych). Dyskusja skoncentrowała się głównie na ostatnim z tematów i dotyczyła kwestii przekazywania przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń (SRK S.A.) terenów pokopalnianych na cele gospodarcze w świetle obecnego prawa oraz procedowanej nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Głos w temacie zabrali m.in. Prezes Zarządu SRK S.A. Jarosław Wieszołek oraz Prezydent Rudy Śląskiej Michał Pierończyk. Uczestnicy dyskusji zgodni byli co do tego, że przyjęty przez rząd projekt nowelizacji ustawy jest lepszy od pierwszych propozycji, jednak aby zwiększyć jego użyteczność w kontekście przekazywania na rzecz JST terenów pokopalnianych na cele pobudzenia aktywności gospodarczej, może zaistnieć potrzeba notyfikacji programu pomocowego przez Komisję Europejską.
Ostatnia część spotkania to prezentacja przedstawicieli Ambasady Kanady oraz Ambasady Wielkiej Brytanii, którzy przedstawili informacje nt. inicjatywy Powering Past Coal Alliance (PPCA) zrzeszającej instytucje zaangażowane w promowanie dekarbonizacji gospodarki. Wśród polskich uczestników inicjatywy PPCA jest m.in. miasto Katowice.
Na zakończenie, główne wnioski z dyskusji podsumowane zostały przez Piotra Zygadło, Dyrektora Departamentu Programów Regionalnych MFiPR. Podkreślił on wagę terminowego wydatkowania środków FST, które muszą być certyfikowane do końca 2026 roku. Wskazał również na istotne znaczenie konsultowanego obecnie projektu średniookresowej strategii rozwoju kraju (ŚSRK), w ramach której jednym z obszarów strategicznej interwencji są regiony w procesie sprawiedliwej transformacji. Zapisy ŚSRK stanowić będą fundament programowania środków w ramach WRF 2028-2034.
16 grudnia 2024 roku odbyło się II posiedzenie Rady ds. Sprawiedliwej Transformacji. Na wstępie Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła istotne znaczenie działań na rzecz łagodzenia negatywnych skutków transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu. Wiceminister Jacek Karnowski zwrócił natomiast uwagę na istotny czas, w którym odbywa się posiedzenie tj. na niedługo przed planowanym przeglądem śródokresowym programów regionalnych oraz tuż przed objęciem przez Polskę prezydencji w Radzie UE.
Pierwszym punktem w agendzie było omówienie przez przedstawicieli urzędów marszałkowskich stanu wdrażania FST. Przedstawiciele regionów podkreślali trudności związane z realizacją zobowiązań dotyczących kontraktacji środków FST wynikających z zasady N+3. Województwa dolnośląskie oraz wielkopolskie wskazywały ponadto na niewłaściwe zasady wyliczania maksymalnego poziomu dofinansowania opartego na kryterium PKB per capita wyliczanego na poziomie NUTS2 (województwa), podczas gdy zasadne wydaje się oparcie metodyki na NUTS3 (podregiony), ponieważ to właśnie na tym poziomie przygotowywane były terytorialne plany sprawiedliwej transformacji. W trakcie dyskusji poruszono również temat wsparcia dla powiatu zgorzeleckiego, który nie został włączony do grona beneficjentów FST w latach 2021-2027. Wiceminister Jacek Karnowski podkreślił, że wsparcie UE na sprawiedliwą transformację po 2027 r. uzależnione będzie od planów w zakresie dekarbonizacji zagłębia turoszowskiego, jednak MFiPR wspierać będzie dążenia obszaru zgorzeleckiego do objęcia wsparciem na rzecz sprawiedliwej transformacji. Pani Marta Wnuk z Komisji Europejskiej wskazała natomiast, że ewentualne zmiany zasad rozliczania środków FST pochodzących z The Next Generation EU wymagać będzie zbudowania szerokiej koalicji państw w ramach Rady UE.
W dalszej kolejności omówione zostały uwarunkowania funkcjonowania Funduszy Transformacji Województwa Śląskiego oraz Spółki Restrukturyzacji Kopalń (SRK), wraz z pomysłami na poprawę funkcjonowania tych podmiotów w kontekście realizacji zadań związanych z transformacją energetyczną. Wśród postulatów wymienianych przez SRK wybrzmiewały te dotyczące m.in. uproszczenia procedury zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz możliwości przeniesienia obowiązku rekultywacji na inne podmioty niż SRK.
W drugiej części spotkania omówione zostały projekty „Wsparcie regionów węglowych we wdrażaniu sprawiedliwej transformacji” realizowany na zlecenie Komisji Europejskiej oraz MFiPR, a także "Droga do zatrudnienia po węglu" – projekt pracowniczy realizowany przez ZE PAK. Ostatnim punktem agendy było przedstawienie informacji nt. II i III filaru Mechanizmu Sprawiedliwej Transformacji.W ramach dyskusji podsumowującej spotkanie zwrócono uwagę na potrzebę włączenia tematyki przyszłości FST po perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027 do agendy polskiej prezydencji w Radzie UE oraz do dyskusji w ramach przygotowania średniookresowej strategii rozwoju kraju. Podkreślono również, że w ramach procesu sprawiedliwej transformacji należy dążyć do realizacji dużych inwestycji kreujących dobrze płatne miejsca pracy w regionach górniczych w ramach nowoczesnego, niskoemisyjnego przemysłu.
10 sierpnia 2023 roku w siedzibie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej odbyło się I posiedzenie Podkomitetu ds. transformacji regionów górniczych – Rady ds. Sprawiedliwej Transformacji.
"Wsparcie z unijnego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) pozwoli ograniczyć negatywne skutki transformacji energetycznej. Kluczem do sukcesu tego procesu będzie dobra współpraca wszystkich partnerów – rządu, samorządów, spółek energetycznych oraz partnerów społecznych i gospodarczych" – powiedziała wiceminister Małgorzata Jarosińska-Jedynak prowadząca obrady.
Pierwszym punktem obrad było przyjęcie regulaminu organizacyjnego. Został on przyjęty jednogłośnie przez członków Podkomitetu.
W trakcie posiedzenia omówiono stan wdrażania FST w poszczególnych regionach.
"W ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji ogłoszono 39 naborów o łącznej wartości ponad 4,4 mld zł, z czego zakończonych zostało siedem naborów o wartości 867 mln zł. Podpisano siedem umów o wartości 61,7 mln zł" – wskazała wiceminister Jarosińska-Jedynak. Następnie głos zabrali przedstawiciele poszczególnych samorządów wojewódzkich szczegółowo omawiając stan wdrażania FST.
W kolejnej części spotkania dyskutowano o rozwiązaniach mogących poprawić wdrażanie Funduszu, również w obliczu konsultowanego obecnie projektu rozporządzenia UE ustawiającego platformę STEP (ang. Strategic Technologies for Europe Platform).
Następnie przedstawiciele ministerstw funduszy i polityki regionalnej oraz klimatu i środowiska przedstawili informacje nt. II i III filara Mechanizmu Sprawiedliwej Transformacji, w tym harmonogramy naborów wniosków, dostępne wsparcie oraz warunki jego uzyskania.
Podczas spotkania informacje o ofercie wsparcia w zakresie prowadzenia procesu sprawiedliwej transformacji oraz dotychczas realizowanych działaniach w tym zakresie przedstawili eksperci Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Światowego oraz JASPERS.
W spotkaniu uczestniczyli m.in. przedstawiciele wybranych ministerstw, samorządów województw i lokalnych, do których adresowany jest FST oraz organizacji pozarządowych, związków zawodowych i związków pracodawców, a także przedstawiciele Komisji Europejskiej, Banku Światowego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju oraz inicjatywy JASPERS.