Portal Funduszy Europejskich

Instrument „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility – CEF) w latach 2021-2027 stanowi kontynuację działania CEF z perspektywy 2014-2020 i dlatego bywa nazywany CEF 2.

CEF 2 ma na celu dalsze wspieranie modernizacji i budowy infrastruktury położonej na transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, tj. o wspólnym znaczeniu dla Unii Europejskiej. Infrastruktura znajdująca się w sieci ma zapewniać odpowiednie, wspólne standardy parametrów technicznych i funkcjonalnych. Wszystko po to, aby wspierać zrównoważony rozwój gospodarczy oraz spójność terytorialną Unii.

Nowe i stare zasady CEF

W nowym CEF większy akcent będzie położony na:        

• brakujące i transgraniczne połączenia,        
• działania przeciwko zmianom klimatu.

W związku z tym, co najmniej 60% środków z CEF 2 musi być przeznaczone na realizację celów klimatycznych. Oznacza to premiowanie inwestycji m.in. w infrastrukturę kolejową i paliwa alternatywne. Jednocześnie szczególne znaczenie będą miały inwestycje w korytarze sieci bazowej TEN-T, których przebieg został zaktualizowany poprzez nowe Rozporządzenie CEF.

Przez Polskę przebiegają 2 korytarze:        

• Morze Bałtyckie – Morze Adriatyckie, który na terytorium Polski przebiega na następujących odcinkach: Gdynia – Gdańsk – Katowice/Sławków, Gdańsk – Warszawa – Katowice/Kraków, Katowice – Ostrava, Szczecin/Świnoujście – Poznań – Wrocław – Ostrava, Katowice – Bielsko-Biała – Žilina,        
• Morze Północne – Morze Bałtyckie, który na terytorium Polski przebiega na następujących odcinkach: Kowno – Warszawa, granica z Białorusią – Warszawa – Łódź/Poznań – Berlin, Łódź – Katowice/Wrocław, granica z Ukrainą – Rzeszów – Katowice – Wrocław – granica z Niemcami, Szczecin/Świnoujście – Berlin.

W nowej perspektywie finansowej, CEF nadal będzie instrumentem zarządzanym przez Komisję Europejską (KE). KE ogłaszać będzie konkursy, a potem dokonywać wyboru projektów do dofinansowania. Z ramienia KE za wdrażanie CEF odpowiadać będzie Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA) – dawna Agencja INEA.

Rozporządzenie

Cele nowego rozdania CEF, budżet, a także formy i warunki wsparcia UE określa Rozporządzenie, które weszło w życie 14 lipca 2021 r. i obowiązuje z mocą wsteczną  od 1 stycznia 2021 r.

Budżet CEF 2021-2027

Ogólny budżet CEF 2 wynosi 33,7 mld euro, w tym:        

• transport - 25,8 mld euro,        
• energia - 5,8 mld euro,        
• technologie cyfrowe - 2,1 mld euro.

W sektorze transportu budżet dzieli się na:

* w tym 1,56 mld euro zarezerwowane jest na brakujące główne transgraniczne połączenia kolejowe między krajami kohezyjnymi (dofinansowanie do 85%)

** może być zwiększone o 5 pkt. proc. w przypadku projektów transgranicznych prowadzonych przez wspólne struktury zarządcze, np. joint ventures

*** 70% środków trafi do tzw. kopert narodowych przeznaczonych dla poszczególnych krajów kohezyjnych, a 30% do koperty konkurencyjnej

O środki koperty konkurencyjnej mogą rywalizować wszystkie kraje kohezyjne:        

• po 2023 r. niewykorzystane koperty narodowe zostaną dodane do koperty konkurencyjnej,        
• do końca 2025 r. kraj kohezyjny może uzyskać do 170% koperty narodowej (przypisanej danemu krajowi),        
• z prognoz wynika, że koperta narodowa dla Polski (70%) wyniesie ok. 2 mld euro, a polski udział w kopercie konkurencyjnej (30%) to ok. 860 mln euro.

Pierwsze konkursy CEF

W lipcu 2021 r. Komisja Europejska ogłosiła Wieloletni Program Prac CEF (PDF). Określa on szczegółowy budżet na lata 2021-2023, kryteria wyboru oraz rodzaje inwestycji, które będą kwalifikować się do dofinansowania w pierwszych trzech konkursach CEF 2. Nabory zaplanowane zostały na przełomie lat 2021/2022, 2022/2023 i 2023/2024.

Zanim wnioskodawca złoży projekt do oceny KE, musi uzyskać zgodę państwa członkowskiego, w którym będzie realizował projekt. W Polsce wiąże się to z przesłaniem wniosku do weryfikacji do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Weryfikacja ma na celu nie tylko ocenę projektu, ale wsparcie dla wnioskodawców, a także podniesienie jakości dokumentacji.

Terminy, pula dostępnych środków i wszystkie wymagania, jakie trzeba wypełnić do złożenia aplikacji są określane każdorazowo wraz z publikacją ogłoszenia o konkursie. W treści konkursu określane są szczegółowe priorytety wsparcia i możliwy zakres projektów.

Rodzaje inwestycji objętych wsparciem w konkursach 2021-2023

W ramach pierwszych konkursów CEF wsparcie UE o łącznej wartości 18 mld euro będzie skierowane na następujące priorytety inwestycyjne:       

• infrastruktura kolejowa, śródlądowe drogi wodne i porty śródlądowe, porty morskie, drogi, terminale kolejowo-drogowe i mulitmodalne platformy logistyczne,  
• inteligentne aplikacje dla transportu (m.in. ERTMS, ITS, SESAR, EMSWe, VTMIS, SUMI),
• interoperacyjność transportu,
• paliwa alternatywne (wymagany udział finansowania zwrotnego, w tym tzw. blending),
• autostrady morskie,
• multimodalne węzły pasażerskie,
• redukcja hałasu kolejowego transportu towarowego,
• infrastruktura parkingowa,
• bezpieczeństwo ruchu drogowego,
• zwiększanie odporności infrastruktury, w tym na zmiany klimatyczne i klęski żywiołowe,
• dostosowanie infrastruktury do celów kontroli na granicach zewnętrznych Unii,
• dostosowanie sieci TEN-T do podwójnego zastosowania w zakresie obrony cywilnej.

Źródła informacji

• Rozporządzenie ws. Instrumentu CEF
• Rozporządzenie ws. sieci TEN-T 
• Strona Komisji Europejskiej poświęcona sieci TEN-T 
• Interaktywne mapy sieci TEN-T 
• Strona CINEA (Agencja Wykonawcza wdrażająca CEF) 
• Strona CINEA z konkursami CEF
• Klauzula informacyjna CEF