KPO to największy program rozwojowy dekady, który finansuje kluczowe inwestycje w Polsce. O efektach jego wdrażania rozmawiali na konferencji w Warszawie przedstawiciele zaangażowanych ministerstw oraz beneficjenci projektów.
Jak dodała minister Pełczyńska-Nałęcz, KPO to 1,2 mln podpisanych umów. To inwestycje w suwerenną, bezpieczną energetykę, transport publiczny, jedna z największych inwestycji w Europie w kolej. To także żłobki, ocieplone szkoły, szybki internet, który dotarł w Polsce do milionów Polaków we wszystkich województwach, w najmniejszych miejscowościach, gdzie na zasadach komercyjnych nigdy by nie dotarł. A dzięki KPO ludzie dostali dostęp do e-pracy, e-rozrywki, do e-usług.
Bilans KPO
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności to najważniejszy projekt rozwojowy tej dekady, dzięki któremu realizujemy wiele inwestycji o znaczeniu cywilizacyjnym. KPO ma konkretny wymiar w postaci inwestycji, podpisanych umów i projektów realizowanych w całym kraju.
Pomimo dwuletniego opóźnienia program został wykonany. Zrealizowaliśmy 54 reformy oraz podpisaliśmy ponad milion umów na realizację projektów zmieniających Polskę – od Bałtyku (elektrownie wiatrowe) po Karpaty (tunel kolejowy pomiędzy Mordawką a Męciną). To przekłada się na 272 kamienie milowe, które weryfikuje Komisja Europejska.
Z wartego 240 mld zł KPO około 150 mld zł jest już w Polsce, a kolejne 90 mld zł trafi do niej do końca tego roku. Do 28 września br. podpisano z beneficjentami ponad 1 mln 137 tys. umów na realizację projektów na ponad 234 998,8 mln zł. Pieniądze z 8 wniosku o płatność wpłyną do Polski na początku października – 34,5 mld zł, a z 9 wniosku w grudniu – ponad 55 mld zł.
Ostatni wniosek wysłany
Polska złożyła wniosek o największy przelew w z Krajowego Planu Odbudowy. Trafił on do Komisji Europejskiej 30 września br. i zamknął proces aplikowania o unijne środki. Wartość tego ostatniego, dziewiątego wniosku to ponad 55 mld zł, co stanowi 23 proc. całego budżetu programu dla Polski.
Komisja Europejska oceni wniosek do 20 listopada, a płatności powinny trafić do Polski do końca grudnia br.
Efekty KPO
KPO to m.in. nowe miejsca w żłobkach, zmodernizowane szkoły, lepsza i bardziej dostępna opieka zdrowotna, nowoczesny, niskoemisyjny transport publiczny, szybki internet i inwestycje w bezpieczeństwo. Co już zrobiliśmy?
- 35 tys. miejsc w nowych lub zmodernizowanych placówkach opieki nad dziećmi do lat 3, docelowo będzie ich ok. 47 tys.;
- Termomodernizacja 552 budynków instytucji edukacyjnych, w tym szkół;
- 635 umów na inwestycje wodno-kanalizacyjne na terenach wiejskich;
- 98 szpitali wspartych w ramach opieki onkologicznej;
- 382 szpitali wspartych w ramach opieki kardiologicznej;
- ponad 1300 sztuk specjalistycznego zakupionego sprzętu do szpitali (kardiologia i onkologia);
- 3 tys. 267 miejsc w opiece długoterminowej lub geriatrycznej;
- Ponad 120 Branżowych Centrów Umiejętności, w których przeszkolono ponad 33 tys. pracowników w zakresie kompetencji potrzebnych na nowoczesnym rynku pracy;
- 1908 autobusów i tramwajów, w tym 543 autobusy dla komunikacji podmiejskiej;
- Odebrano 525 pojazdów kolejowych (Elektrycznych Zespołów Trakcyjnych, wagonów i lokomotyw);
- Zmodernizowano lub zrewitalizowano 583 km linii kolejowych;
- 15 obwodnic wokół miast;
- 305 zlikwidowanych niebezpiecznych punktów na drogach;
- Ponad 540 tys. lokali mieszkalnych do których podciągnięto szybki internet (likwidacja tzw. białych plam);
- Ponad 1000 wspartych podmiotów ekonomii społecznej;
- 2 wielkoskalowe bateryjne magazyny energii – łącznie prawie 2 GWh pojemności;
- Inwestycja w 4 polskie satelity obserwacyjne na potrzeby wojska oraz zarządzania kryzysowego (np. powodzi, pożarów);
- zapewniliśmy udział w europejskim systemie komunikacji satelitarnej IRISS, dodatkowo powstanie w Polsce co najmniej 12 satelitów oraz punkt odbioru danych, będących istotnym elementem zabezpieczającym komunikację dla całej UE;
- ponad 7,2 mld zł na bezpieczeństwo żywnościowe i innowacyjne rolnictwo, inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych;
- dofinansowano 9 tys. silosów zbożowych;
- 465 tys. domów z wymienionym źródłem ciepła, instalacją OZE lub termomodernizacją;
- 70 mld na Fundusz Wsparcia Energetyki;
- 4,5 mld zł na fabrykę polskiego samochodu elektrycznego;
- 735 tys. urządzeń cyfrowych (laptopy, tablety) dla 16,5 tys. szkół;
- ponad 521 tys. bonów na laptopy dla nauczycieli;
- 100 tys. zestawów ICT do prowadzenia nauczania zdalnego;
- 12 tys. szkół wyposażonych w laboratoria AI;
- 100 nowych lub zmodernizowanych e-usług publicznych;
- ponad 254 tys. osób przeszkolonych z kompetencji cyfrowych;
- ponad 1 mld zł na cyberodporność państwa.
Rewizje KPO
W ciągu dwóch lat przeprowadziliśmy sześć rewizji KPO (ostatnia zakończona 27 sierpnia). To setki merytorycznych, istotnych zmian planu dopasowujące jego kształt to realnych potrzeb Polek i Polaków oraz ułatwiających jego realizację. To m.in. likwidacja tzw. podatków Morawieckiego od aut spalinowych czy zniesienie „uzusowienia” umów cywilno-prawnych. To także:
- podwojenie nakładów na opiekę długoterminową (z 700 mln na prawie 1,5 mld zł);
- dodatkowe 2,5 mld zł dla polskich rolników;
- dwa razy więcej pieniędzy na gospodarkę wodno-kanalizacyjną (wzrost z 1 mld na 2 mld zł);
- ponad 1 mld zł wsparcia dla nabywania samochodów elektrycznych;
- instrument kredytowy dla MŚP na poprawę ich konkurencyjności – w oparciu o środki KPO wygenerujemy ok. 7 mld zł dodatkowych kredytów dla MŚP (umowa między Europejskim Funduszem Inwestycyjnym a polskimi pośrednikami kredytowymi została podpisana 16 września).
Kluczowe inwestycje energetyczne z KPO
Powstają nowe farmy wiatrowe na Bałtyku, z których energia dotrze do 7,1 mln gospodarstw domowych. Dzięki finansowaniu z KPO budowane są m.in.:
- Baltic Power – otrzymał 900 mln zł pożyczki z KPO;
- Baltica 2 – otrzymała ponad 5,6 mld zł pożyczki z KPO;
- na Pomorzu powstał nowy port instalacyjny w Gdańsku oraz przeprowadzono modernizację trzech portów serwisowych: w Łebie, Ustce i Darłowie. Będą one wykorzystywane nie tylko przez sektor energetyki wiatrowej, ale także do celów związanych z bezpieczeństwem i obronnością kraju.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności
Polska jako jedyna w UE wyodrębniła z Krajowego Plan Odbudowy pieniądze na projekty związane z bezpieczeństwem i obronnością. To ponad 23,5 mld zł na budowę schronów, dróg ewakuacyjnych, linii kolejowych dla mobilności wojskowej oraz modernizację przemysłu. W tym ponad 16 mld zł na preferencyjne pożyczki dla samorządów oraz firm i 7 mld zł na inwestycje kapitałowe w polskie technologie i zdolności produkcyjne (za pośrednictwem Chrobry S.A.).
W niecałe dwa miesiące od uruchomienia naborów na pożyczki przez BGK złożono 226 wniosków na blisko 21 mld zł, w tym 205 wniosków na 11,4 mld zł w ramach naboru dla sektora komunalnego (w ramach naboru dla sektora komunalnego złożono m.in. wnioski na ponad 2,1 mld zł na miejsca schronienia dla ludności cywilnej, ponad 1,5 mld zł na kolejowy tabor na potrzeby wojskowe lub podwójnego zastosowania, 6,6 mld zł na lokalne drogi dual-use, ponad 600 mln zł na cyberbezpieczeństwo). Pierwsze umowy pożyczkowe już jesienią, pierwsze inwestycje kapitałowe w polskie technologie w I poł 2027 r.
Bezpieczna łączność satelitarna dla Polski
Dzięki dofinansowaniu z KPO w kwocie 484 mln zł zakończono kluczowe prace nad Satelitarnym Systemem Obserwacji Ziemi MikroGLOB. W ramach projektu powstały cztery mikrosatelity optoelektroniczne oraz segment naziemny do zarządzania konstelacją i analizy danych. Pierwsze z urządzeń krąży już na orbicie, a trzy kolejne przechodzą testy przed planowanym na ten miesiąc startem. MikroGLOB to system o podwójnym, cywilno-wojskowym przeznaczeniu, który będzie odgrywał istotną role w zapewnieniu bezpieczeństwa Polski.
Dwustronna umowa, finansowana z KPO, pozwoli naszemu krajowi wziąć udział w budowie nowoczesnej konstelacji satelitarnej IRIS.
Polski wkład umożliwi sfinansowanie:
- 6 dodatkowych satelitów na średniej orbicie okołoziemskiej MEO;
- 6 dodatkowych satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej LEO;
- kilkunastu satelitów na bardzo niskiej orbicie Low-LEO;
- krajowego segmentu naziemnego, obejmującego bramę dostępową Gateway oraz punkt obecności Point of Presence.
Wynegocjowane porozumienie to strategiczna inwestycja w bezpieczeństwo i suwerenność technologiczną Polski. Zapewnia wojsku oraz odpowiednim służbom państwowym dostęp do odpornej łączności satelitarnej, rozwija krajowe kompetencje kosmiczne i daje Polsce szansę objęcia roli regionalnego lidera w obszarze komunikacji krytycznej.
