To przykładowe inwestycje, które powstały w woj. śląskim z pieniędzy KPO. Poprawiają one jakość codziennego życia mieszkańców, wzmacniają gospodarkę regionu, jego bezpieczeństwo i konkurencyjność.
W woj. śląskim zawarto ponad 143 tys. umów z KPO na prawie 27 mld zł.
Rozwój transportu
Ponad 360 mln zł z KPO przeznaczono na modernizację linii kolejowej nr 1 na odcinkach Koluszki–Częstochowa i Zawiercie–Dąbrowa Górnicza. Inwestycja obejmuje m. in. remont mostów, wiaduktu, 40 peronów oraz 52 przejazdów kolejowo-drogowych. Za 4,5 mld zł z KPO w Jaworznie rozpoczęła się budowa fabryki samochodów elektrycznych. Polski Hub Elektromobilności ma powstać za 3 lata i zagwarantować wiele nowych miejsc pracy. Będzie to również impuls do rozwoju lokalnej przedsiębiorczości. W regionie zlikwidowano też 25 niebezpiecznych punktów na drogach.
Za 252 mln zł z KPO zakupiono dziesięć pociągów–zeroemisyjnych typu EZT. Śląskie samorządy nabyły też 253 zeroemisyjne autobusy miejskie za ponad 723,7 mln zł z KPO oraz 26 pozamiejskich za ponad 26 mln zł z KPO. Obsługują one trasy m. in. w Sosnowcu, Raciborzu i Bielsku-Białej.
Na trasy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, obejmującej 41 miast i gmin (m. in. Katowice, Gliwice, Sosnowiec, Zabrze i Bytom) wyjechało już 20 tramwajów zamówionych przez spółkę Tramwaje Śląskie. Wszystkie są wyposażone w klimatyzację, sieć Wi-Fi, stacje ładowania USB i elektroniczny system informacji pasażerskiej. Inwestycja otrzymała 136 mln zł dofinansowania z KPO.
Zainwestowano też ponad 3,1 mln zł z KPO w zakup dwóch urządzeń przeładunkowych do obsługi terminala intermodalnego w Sławkowie. Dzięki temu o 30 proc. zwiększą się zdolności przeładunkowe tamtejszego terminala.
Dzięki pieniądzom z KPO np. uczniowie w Ogrodzieńcu mogą korzystać z nowego, 17-miejscowego elektrycznego MELEX-a, który zapewnia bezpieczny transport między szkołą a znajdującą się blisko 2,5 km dalej salą gimnastyczną. Pojazd, który codziennie pokonuje tę trasę, zastąpił samochód z silnikiem Diesla.
Wsparcie rozwoju rolnictwa
Dzięki KPO na Śląsku podpisano 1734 umowy na około 66 mln zł na rozwój rolnictwa. Na zakup silosów podpisano tam 411 umów o łącznej wartości blisko 15,5 mln zł. Na wymianę pokryć dachowych przeznaczono ponad 13,5 mln zł. W obszarze rolnictwa 4.0 województwo śląskie zawarto 163 umowy na blisko 26,5 mln zł, a na wzmocnienie tzw. małego przetwórstwa trafiło ponad 10,5 mln zł, którymi objęto 59 umów.
Inwestycja w cyfrową przyszłość mieszkańców Śląska
Za ponad 111,5 mln zł z KPO wielu mieszkańców województwa śląskiego zyskało lepszy dostęp do szybkiego internetu tam, gdzie do tej pory go brakowało, a uczniowie i nauczyciele mogą korzystać z nowoczesnych narzędzi i miejsc do nauki. Dzięki temu internetem o przepustowości co najmniej 100 Mb/s objęto 22 650 domów i mieszkań.
Wsparcie trafiło także do szkół. 57,6 tys. nauczycieli otrzymało bony na laptopy, a uczniowie dostali ponad 81 tys. laptopów, tabletów i laptopów przeglądarkowych. Kolejne 203,7 mln zł przeznaczono na wyposażenie 1312 szkolnych laboratoriów AI. To inwestycja w kompetencje uczniów i dostęp do nowoczesnych technologii, które coraz mocniej wpływają na edukację i rynek pracy.
Edukacja i rozwój
W woj. śląskim ponad 288 mln zł trafiło z KPO na projekty dotyczące ekonomii społecznej, na Branżowe Centra Umiejętności oraz na rozwój opieki nad dziećmi do lat trzech. Dzięki temu powstały 3153 nowe miejsca opieki w 74 żłobkach. Dofinansowano też działalność 125 podmiotów ekonomii społecznej, np. Spółdzielnię Socjalną Design Maker w Bielsku-Białej.
W Branżowe Centra Umiejętności zainwestowano 105 mln zł z KPO - na Śląsku uruchomiono ich dziesięć. Obejmują one kształcenie w takich dziedzinach jak: diagnostyka i naprawa pojazdów (Pszów), elektronika (Częstochowa), energetyka odnawialna (Żywiec), florystyka (Turza Śląska), instalacje sanitarne, grzewcze i gazowe (Żywiec), moda (Sosnowiec), ogrodnictwo (Bielsko-Biała), pożarnictwo (Częstochowa) i robotyka (Wodzisław Śląski). Jedno z nich – w Katowicach – specjalizuje się też w kształceniu kadry do obsługi portów i terminali lotniczych. Dzięki BCU swoją wiedzę i umiejętności podniosło już 2897 osób.
Zdrowie
Z KPO na ochronę zdrowia w województwie śląskim zrealizowano 173 umowy na ponad 2 mld zł. Pieniądze trafiły m. in. do oddziałów kardiologicznych i onkologicznych, a także do uczelni medycznych, ośrodków badawczych oraz szpitali powiatowych planujących rozwój miejsc opieki długoterminowej i geriatrii.
Największa pula pieniędzy – ponad 1,14 mld zł – została przeznaczona na modernizację i doposażenie ośrodków onkologicznych i kardiologicznych. Z tej kwoty 841 mln zł trafiło na realizację 18 projektów onkologicznych, a ponad 299 mln zł na 46 projektów w zakresie wsparcia rozwoju kardiologii.
Kolejne 369 mln zł przeznaczono na cyfryzację szpitalnych, dzięki czemu 44 podmioty szpitalne przeprowadziły rozbudowę systemów informatycznych, digitalizację dokumentacji medycznej i rozwój narzędzi cyfrowych oraz zwiększyły cyberbezpieczeństwo.
Ponad 313 mln zł trafiło na modernizację i doposażenie obiektów dydaktycznych oraz stypendia i mentoring dla studentów i absolwentów uczelni medycznych. Zrealizowano 42 umowy o łącznej wartości blisko 59,3 mln zł, w ramach których wsparcie stypendialne i monitoringowe otrzymali studenci i absolwenci kierunków medycznych. Stypendia trafiły łącznie do 1306 studentów kierunków medycznych śląskich uczelni. Z kwoty 253, 7 mln wydatkowanej łącznie w ramach 4 umów dotyczących modernizacji bazy dydaktycznej uczelni aż 190 mln zł objęło przedsięwzięcia zrealizowane na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach.
Z kolei za 30 mln z KPO mln zł dokonano zakupu nowoczesnej aparatury medycznej w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu, to jest tomografu komputerowego opartego na technologii zliczania fotonów oraz aparatów do krążenia pozaustrojowego, niezbędnych w trakcie zabiegów kardiochirurgicznych. Jednocześnie placówka wykorzystała wsparcie KPO w wysokości prawie 10,4 mln zł na zadania związane z podniesieniem standardów cyfrowych.
Dzięki 122,7 mln zł z KPO rozbudowano infrastrukturę medycyny nuklearnej i chirurgii onkologicznej w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach. Dzięki temu wsparciu powstał specjalnie zaprojektowany nowoczesny sześciokondygnacyjny budynek Oddziału Terapii Izotopowej Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej. W budynku powstałego tzw. centrum teranostycznego znajduje się m. in. nowoczesna pracownia izotopowa, pierwszy w Polsce rezonans magnetyczny MAGNETOM Cima.X Fit oraz 12-głowicowa gamma kamera SPECT/CT będąca jednym z najbardziej zaawansowanych urządzeń diagnostycznych w medycynie nuklearnej. Dzięki połączeniu zaawansowanej diagnostyki z radioterapią możliwe jest nowoczesne leczenie onkologiczne szyte na miarę. Za blisko 12 mln zł placówka przeprowadziła także działania związane z cyfryzacją i integracją systemów informatycznych, cyberbezpieczeństwem i rozwojem narzędzi wspierających procesy diagnostyczne.
W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach, dzięki środkom KPO, wzmocniono także prowadzone procesy badawcze i badania – za 7,2 mln zł rozbudowano Centrum Wsparcia Badań Klinicznych a dzięki kolejnym środkom KPO przeprowadzono projekty badawcze dotyczące wykorzystania nanoprzeciwciał w innowacyjnej diagnostyce czerniaka, optymalizacji technologii cyfrowej wykorzystywanej do badań nad HPV i wykorzystania radiogenomiki do określania genotypu pierwotnych guzów mózgu.
Prace badawczo-rozwojowe prowadzone były ze wsparciem KPO także przez przedsiębiorców. Dzięki 5,1 mln zł z KPO firma Egzotech pracowała nad opracowaniem sterowanego robota rehabilitacyjnego ręki dla pacjentów neurologicznych i ortopedycznych. Urządzenie ma zostać wyposażone w funkcję elektrostymulacji funkcjonalnej. Technologia może być wykorzystywana w rehabilitacji pacjentów neurologicznych i ortopedycznych. Firma Graylight Imaging otrzymała blisko 3,9 mln zł na prace nad oprogramowaniem, które ma wspomagać radiologów w ocenie skuteczności leczenia onkologicznego u pacjentek z przerzutowym rakiem piersi.
Blisko 200 mln zł zainwestowano też w zwiększenie dostępności i jakości opieki geriatrycznej i długoterminowej. Na przykład w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym Megrez w Tychach dzięki 20 mln zł z KPO powstało 49 nowych miejsc opieki długoterminowej.
Bilans KPO
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) to najważniejszy projekt rozwojowy tej dekady, dzięki któremu realizujemy wiele inwestycji o znaczeniu cywilizacyjnym. KPO ma konkretny wymiar w postaci inwestycji, podpisanych umów i projektów realizowanych w całym kraju.
Pomimo dwuletniego opóźnienia program został wykonany. Zrealizowaliśmy 54 reformy oraz podpisaliśmy ponad milion umów na realizację projektów zmieniających Polskę – od Bałtyku (elektrownie wiatrowe) po Karpaty (tunel kolejowy pomiędzy Mordawką a Męciną). To przekłada się na 272 kamienie milowe, które weryfikuje Komisja Europejska.
Z planowanych ok. 237 mld zł z KPO ok. 182 mld zł jest już w Polsce, a kolejne 55,4 mld zł trafi do końca tego roku. Do 28 września br. podpisano z beneficjentami ponad 1 mln 137 tys. umów na realizację projektów za blisko 235 mld zł. Pieniądze z 8. wniosku o płatność wpłynęły do Polski na początku października – blisko 35 mld zł, a z 9. wniosku wpłyną w grudniu – 55,4 mld zł.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności
Polska jako jedyna w UE wyodrębniła z Krajowego Plan Odbudowy pieniądze na projekty związane z bezpieczeństwem i obronnością. To ponad 23,5 mld zł na budowę schronów, dróg ewakuacyjnych, linii kolejowych dla mobilności wojskowej oraz modernizację przemysłu. W tym ponad 16 mld zł na preferencyjne pożyczki dla samorządów oraz firm i 7 mld zł na inwestycje kapitałowe w polskie technologie i zdolności produkcyjne (za pośrednictwem Chrobry S.A.).
W niecałe dwa miesiące od uruchomienia naborów na pożyczki przez Bank Gospodarstwa Krajowego złożono 226 wniosków na blisko 21 mld zł, w tym 205 wniosków na 11,4 mld zł w ramach naboru dla sektora komunalnego (w ramach naboru dla sektora komunalnego złożono m.in. wnioski na ponad 2,1 mld zł na miejsca schronienia dla ludności cywilnej; ponad 1,5 mld zł na kolejowy tabor na potrzeby wojskowe lub podwójnego zastosowania; 6,6 mld zł na lokalne drogi dual-use; ponad 600 mln zł na cyberbezpieczeństwo). Pierwsze umowy pożyczkowe już jesienią, pierwsze inwestycje kapitałowe w polskie technologie w I poł. 2027 r.
Rewizje KPO
W ciągu dwóch lat przeprowadziliśmy sześć rewizji KPO (ostatnia zakończona 27 sierpnia br.). To setki merytorycznych, istotnych zmian planu dopasowujące jego kształt to realnych potrzeb Polek i Polaków oraz ułatwiających jego realizację. To m.in. likwidacja tzw. podatków Morawieckiego od aut spalinowych czy zniesienie „uzusowienia” umów cywilno-prawnych. To także:
- podwojenie nakładów na opiekę długoterminową (z 700 mln zł na prawie 1,5 mld zł);
- dodatkowe 2,5 mld zł dla polskich rolników;
- dwa razy więcej pieniędzy na gospodarkę wodno-kanalizacyjną (wzrost z 1 mld zł na 2 mld zł);
- ponad 1 mld zł wsparcia dla nabywania samochodów elektrycznych;
- instrument kredytowy dla MŚP na poprawę ich konkurencyjności – w oparciu o środki KPO wygenerujemy ok. 7 mld zł dodatkowych kredytów dla MŚP (umowa między Europejskim Funduszem Inwestycyjnym a polskimi pośrednikami kredytowymi została podpisana 16 września br.).
