W latach 2025-2026 zapewniona będzie spójność tempa wzrostu wydatków w Polsce z zaleceniami Rady UE w ramach procedury nadmiernego deficytu z uwzględnieniem elastyczności przyznanej w ramach krajowej klauzuli wyjścia.
Prognozuje się, że PKB w ujęciu realnym wzrośnie w 2026 roku o 3,6 proc., a deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zostanie zredukowany o 0,5 pkt. proc. i wyniesie 6,8 proc. PKB.
Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek złożyć co roku, do 30 kwietnia, sprawozdanie z realizacji średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych. Sprawozdanie dotyczy lat 2025-2026, objętych Średniookresowym planem budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, który został przyjęty przez Radę Ministrów 8 października 2024 roku, a następnie pozytywnie oceniony przez Komisję i zatwierdzony przez Radę Ecofin. W wydanym 21 stycznia 2025 roku zaleceniu dotyczącym zlikwidowania nadmiernego deficytu Rada wskazała, że w tym celu niezbędne jest przestrzeganie tempa wzrostu wydatków przedstawionego w Planie.
Podstawowym celem Sprawozdania jest przedstawienie informacji, które umożliwią Komisji ocenę wdrażania ww. rekomendacji Rady. Ocena ta dotyczy wyłącznie przestrzegania zaleconej przez Radę UE ścieżki i jest dokonywana na podstawie ostatecznych danych za rok poprzedni. W tym roku Komisja oceni przestrzeganie zaleconej ścieżki wydatków w 2025 roku, zarówno w ujęciu rocznym, jak i skumulowanym (dla lat 2024-2025). Natomiast wiążąca ocena 2026 roku będzie mieć miejsce wiosną 2027 roku a tegoroczna ocena Komisji będzie miała tylko charakter wstępny.
Realizacja zaleconej ścieżki wydatków netto
Przewiduje się, że w latach 2024–2026 z uwagi na zwiększone wydatki obronne, tempo wzrostu wydatków netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w ujęciu rocznym (za wyjątkiem 2026 r.), jak i skumulowanym, będzie wyższe od tempa zaleconego przez Radę. Jednocześnie, uwzględniając elastyczność przyznaną w ramach krajowej klauzuli wyjścia – NEC (Zalecenie Rady zezwalające Polsce na odchylenie od maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto ustalonych przez Radę na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1263), zapewniona zostanie spójność z zaleceniami Rady – brak odchylenia od zaleconego tempa wzrostu wydatków na rachunku kontrolnym uwzględniającym elastyczność przyznaną w ramach NEC w latach 2024-2026.
Głównym czynnikiem ryzyka dla tempa wzrostu wydatków netto w 2026 roku jest wpływ wojny na Bliskim Wschodzie na sytuację gospodarczą w Polsce i w jej otoczeniu. Konflikt ten oddziałuje negatywnie na gospodarkę zarówno poprzez kanał cenowo-kosztowy, związany ze wzrostem cen ropy naftowej i gazu ziemnego, jak i poprzez kanał popytowy, ze względu na wzrost niepewności, która może przełożyć się na niższe (względem prezentowanego scenariusza) wydatki konsumpcyjne i inwestycje w Polsce oraz na rynkach eksportowych.
Prognoza budżetowa na 2026 rok
W efekcie decyzji rządu o koniecznych, znaczących inwestycjach w zwiększenie zdolności obronnych Polski w 2025 roku nastąpił wzrost wydatków inwestycyjnych sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB o 0,4 pkt. proc. Natomiast wydatki na obronność, według unijnej definicji COFOG, wzrosną do 3,4 proc. PKB w latach 2025-2026. Oznacza to ich podwojenie, w porównaniu do 2021 r. (roku odniesienia zaproponowanego przez Komisję) – przyrost o 1,8 pkt. proc.
Deficyt sektora w roku 2025 wyniósł 7,3 proc. PKB, tj. był o 0,8 pkt. proc. wyższy niż w 2024 r. Na wzrost deficytu wpływ miała głównie strona wydatkowa. Oprócz zwiększenia inwestycji w obronność, wzrosły również wydatki socjalne, spożycie publiczne oraz koszty obsługi długu. Z drugiej strony wzrost wydatków został ograniczony przez znaczące ograniczenie wsparcia rządowego dla odbiorców energii i ciepła.
Prognozuje się, że deficyt sektora w roku 2026 zostanie zredukowany o 0,5 pkt. proc. i wyniesie 6,8 proc. PKB. Wpływ na redukcję deficytu będą miały wyższe dochody z podatków bezpośrednich (m.in. efekt braku zmian parametrów skali podatkowej w PIT) i dalsze ograniczanie kosztów dotacji w relacji do PKB.
Prognoza makroekonomiczna na 2026 rok
Prezentowany scenariusz makroekonomiczny zakłada stopniową konsolidację fiskalną zgodną z wymogami reguł unijnych i krajowych. Scenariusz nie uwzględnia konsekwencji wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Wieloletnie założenia makroekonomiczne będą wykorzystywane do przygotowania ustawy budżetowej na rok 2027, a uwzględnienie szoku o trudnym do przewidzenia czasie trwania mogłoby nadmiernie obciążyć prognozę na rok budżetowy oraz kolejne. Ewentualne uwzględnienie szoku energetycznego w scenariuszu bazowym będzie możliwe w lipcu poprzez rewizję Założeń przed opracowaniem projektu ustawy budżetowej na 2027 rok.
PKB w ujęciu realnym wzrośnie o 3,6 proc. Głównymi czynnikami napędzającymi gospodarkę w bieżącym roku będą znacząco wyższe inwestycje publiczne i prywatne. Istotną rolę odegra napływ środków finansowych w ramach KPO. Dodatkowo, obniżający się koszt kapitału będzie stymulował inwestycje sektora prywatnego. Ważnym czynnikiem wzrostu pozostanie też spożycie prywatne, które osiągnie zbliżoną dynamikę do tej z poprzedniego roku.
Średnioroczna dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniesie 2,5 proc. Głównymi czynnikami, które będą wpływały na spadek inflacji będzie stabilizacja inflacji bazowej oraz ograniczony wzrost cen importu. Założenia egzogeniczne dotyczące cen surowców oraz cen regulowanych wpływających na inflację i obowiązujących stawek VAT pochodzą w scenariuszu bazowym sprzed wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie.
Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec roku wyniesie 5,6 proc., co oznacza jej obniżenie względem końca ubiegłego roku o 0,1 pkt. proc. Wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w bieżącym roku wyniesie 6,0 proc. W ujęciu realnym, przeciętne wynagrodzenia wzrosną o 3,4 proc. Głównymi czynnikami sprzyjającymi wzrostom wynagrodzeń są ożywienie gospodarcze oraz korzystna sytuacja na rynku pracy.
Więcej informacji
Więcej szczegółow na stronie Ministerstwa Finansów.
