Najważniejsze elementy stanowiska:
- Budżet unijny musi być ambitny i skonstruowany tak, aby dawał gwarancję rozwiązania najważniejszych problemów z punktu widzenia obywateli i procesu integracyjnego UE, nie tworząc Europy różnych prędkości.
- Unia powinna szeroko wspierać przedsięwzięcia prorozwojowe, dbając o zachowanie wewnętrznej spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym.
- Unii potrzebna jest elastyczna i nowoczesna polityka, która realizując obecne cele traktatowe potrafi jednocześnie sprostać aktualnym wyzwaniom, takim jak np. transformacja strukturalna. W jej realizację powinny być włączone w skoordynowany sposób wszystkie stosowne polityki (unijne i krajowe) oraz ich instrumenty.
- Polityka spójności jest kluczową polityką inwestycyjną UE i podchodzi do zagadnień rozwojowych w sposób najbardziej kompleksowy. Powinna ona stanowić istotną część unijnego budżetu, obejmując swym zasięgiem geograficznym wszystkie regiony. Odpowiednie wsparcie powinny uzyskać regiony o najniższym poziomie rozwoju, a PKB per capita powinno pozostać podstawowym wskaźnikiem podziału alokacji środków polityki spójności.
- W celu dostosowania polityki spójności i silniejszego zorientowania jej na rezultaty w kontekście realizacji unijnej polityki transformacji strukturalnej, należy przeprowadzić następujące zmiany w jej funkcjonowaniu:
-
- wzmocnić mechanizm koncentracji tematycznej (ograniczona liczba priorytetów), przy zachowaniu potencjalnej szerokiej gamy celów tematycznych;
- zmienić logikę funkcjonowania systemu powiązania polityki spójności ze wsparciem reform strukturalnych, opierając go na pozytywnych zachętach do wprowadzania zmian strukturalnych;
- ujednolicić zasady wdrażania funduszy polityki spójności (tzw. single set of rules);
- wzmocnić podejście terytorialne poprzez szersze zastosowanie instrumentów terytorialnych, a także ich uproszczenie i uelastycznienie;
- przebudować model wieloszczeblowego zarządzania dzielonego tak, aby jego głównymi osiami było wzajemne zaufanie i zorientowanie na osiągnie rezultatów umożliwiające przekazanie więcej kompetencji na szczebel krajowy i regionalny (w zakresie wdrażania, w tym audytu i kontroli);
- wprowadzić zróżnicowane podejście do zarządzania i wdrażania polityki spójności w poszczególnych krajach i regionach (wdrożyć zasadę proporcjonalności);
- zwiększyć efektywność warunkowości ex ante;
- uprościć stosowanie instrumentów finansowych.
Polityka spójności nie działa w odosobnieniu – jej sukces uwarunkowany jest koherencją i efektywnością całego systemu zarządzania gospodarczego. Dlatego w systemie tym należy wprowadzić następujące zmiany:
- Zalecenia dla państw członkowskich (ang. Country Specific Recommendations - CSR) powinny mieć charakter wieloletni, zachęcać do realizacji reform strukturalnych na poziomie unijnym i państw członkowskich oraz dotyczyć wszystkich polityk i instrumentów budżetowych UE je wspierających. Niezbędne jest także wzmocnienie dialogu Komisja – państwa członkowskie, tak, aby kraje w pełni mogły się identyfikować z zaleceniami.
- Uwzględnić podejście terytorialne w systemie zarządzania europejskiego (w strategii gospodarczej, zaleceniach i reformach strukturalnych, szeroko zastosować metodologię oceny oddziaływania na terytorium (ang. Territorial Impact Assessment).
- Zharmonizować zasady horyzontalne i wymogi dotyczące realizacji projektów z polityki spójności oraz z instrumentów i programów zarządzanych centralnie.
Wstępne stanowisko rządu RP w sprawie polityki spójności (PDF 139 KB)
