Polskę, w zakresie propozycji CEF, reprezentował podczas posiedzenia Rady UE ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii (TTE) minister inwestycji i rozwoju Jerzy Kwieciński. Posiedzenie odbyło się 3 grudnia w Brukseli. Przyjęte porozumienie ustala zasady finansowania inwestycji w sektorach transportu, energii i cyfryzacji z instrumentu CEF.
Co osiągnęliśmy w Brukseli
Polska w trakcie negocjacji chciała zapewnić jak największą możliwość finansowania z CEF inwestycji infrastrukturalnych. Na tym polu sukcesem Polski jest uwzględnienie w projekcie rozporządzenia 85% poziomu dofinansowania nie tylko dla projektów transgranicznych (łączących co najmniej dwa kraje), ale również dla inwestycji stanowiących tak zwane brakujące połączenia (missing links) w transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T). Pierwotna propozycja Komisji Europejskiej pozwalała objąć dofinansowaniem na poziomie 85% tylko połączenia transgraniczne i było to obwarowane restrykcyjnymi warunkami.
Polsce udało się też doprowadzić do tego, że tak zwane państwa kohezyjne (korzystające z funduszy spójnościowych), w tym Polska, będą mogły wykorzystać 85% przyznanych im środków CEF na twardą infrastrukturę transportową, na przykład drogi, koleje, porty morskie. Komisja proponowała na początku 60%.
Polskim postulatem, który znalazł się w porozumieniu, było też włączenie do przebiegających przez Polskę korytarzy TEN-T nowych odcinków drogowych i kolejowych. Obecność odcinka w sieci TEN-T umożliwia korzystanie z funduszy CEF. W sieci znalazły się nowe odcinki Via Carpathia (Białystok – granica z Białorusią, Babica - Barwinek – granica ze Słowacją, Lublin - Chełm – granica z Ukrainą, Lublin - Zamość – granica z Ukrainą) oraz odcinki stanowiące połączenia kolejowe do Centralnego Portu Komunikacyjnego. Uwzględniono tez nowy korytarz Via Carpathia w zakresie wdrażania cyfrowych sieci 5G.
Przez Polskę przebiegają dwa korytarze TEN-T. Pierwszy to korytarz Bałtyk - Adriatyk, który łączy polskie porty morskie, przez Czechy, Słowację, Austrię z włoskimi portami adriatyckimi. Drugi to Morze Północne - Bałtyk łączący Finlandię, Estonię, Łotwę, Litwę, Polskę z portami w Belgii, Holandii i Niemczech.
Kwestie finansowe do rozstrzygnięcia
Do rozstrzygnięcia pozostały jeszcze kwestie finansowe. Wielkość budżetu CEF i podział na pulę ogólną i pule dla poszczególnych państw pozostaje przedmiotem negocjacji finansowych. Wyjściowa propozycja Komisji Europejskiej to ponad 42 mld euro. W zakresie uzgodnionym przez Radę UE projekt rozporządzenia będzie przedmiotem uzgodnień (tak zwanego trilogu) pomiędzy Komisją Europejską, Radą i Parlamentem Europejskim.
Łącząc Europę (CEF – Connecting Europe Facility) to specjalny instrument finansowy zarządzany z poziomu UE. Po raz pierwszy pojawił się w budżecie UE na lata 2014-2020. Wspiera najważniejsze w UE inwestycje transportowe, energetyczne i telekomunikacyjne. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju koordynuje wykorzystanie funduszy CEF na transport. W budżecie 2014-2020 pieniądze były dostępne w dwóch pulach. Pierwsza to pieniądze dedykowane poszczególnym państwom, czyli tak zwane koperty narodowe. Dla Polski zarezerwowano 4,14 miliarda euro. Całkowicie wykorzystaliśmy te środki, głównie na inwestycje kolejowe. Z kolei pula ogólna to konkursy dla wszystkich państw UE, w której podmioty z Polski rywalizowały z podmiotami z innych krajów. Z tych pieniędzy Polsce udało się pozyskać około 120 milionów euro. W tej chwili w UE trwają rozmowy o tym jak ma wyglądać CEF w perspektywie 2021-2027.
